İş Hukuku: İşçi & İşveren İlişkileri

İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki ilişkilerin düzenlendiği hukuk dalıdır. İş sözleşmesi, işçinin bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin ise ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmelerdir. Kanun, iş sözleşmelerinin sınırlarını çizmiş, tarafların hak ve sorumluluklarını belirli bir çerçevede ele almıştır. Bu çerçeve içinde taraflar sözleşme yapmakta özgürken, çerçevenin dışına çıkıldığında haksızlığa uğrayan taraf mahkeme veya alternatif hukuki yollarla uyuşmazlığın çözümünü talep edebilir.

İş sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda iş hukuku avukatı taraflara hukuki yardım sunar. Uygulamada iş mahkemesi avukatı, işçi avukatı, işveren avukatı, işçilik alacakları davası avukatı, iş kazası avukatı gibi adlandırmalar da iş hukuku alanındaki avukatlık hizmetini ifade eder.

İşçilik Alacakları Davası

Sıkça talep edilen alacaklar

İşçilik alacakları davası kapsamında; ücret (maaş) alacağı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, hafta tatili alacağı, fazla mesai alacağı, fazla sürelerle çalışma alacağı, ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) alacağı, yıllık izin alacağı, asgari geçim indirimi (AGİ) alacağı, kötüniyet tazminatı, ayrımcılık tazminatı, haksız fesih tazminatı ve işe başlatmama tazminatı gibi kalemler talep edilebilmektedir.

İşçinin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı

Şartlar (4857 sayılı İş Kanunu md.24)

• Ücretin ödenmemesi, düşük/geç ödenmesi veya sigorta priminin eksik yatırılması.
• Parça başı ücrette işverenin işçiye yapabileceğinden az iş vermesi, çalışma şartlarının uygulanmaması.
• İşçinin işyerinde cinsel tacize uğraması, durumu işverene bildirmesine rağmen önlem alınmaması.
• İşverenin işçiye veya aile üyelerine sataşması, hakaret, gözdağı, kanuna aykırı davranışa özendirme, hapsi gerektiren suç işlemesi.
• İşverenin işçinin şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemesi veya cinsel tacizde bulunması.
• Sözleşme yapılırken işçiyi yanıltıcı bilgi verilmesi (vasıf, şartlar).
• İşyerinde bir haftadan fazla süreyle işin durmasını gerektiren zorlayıcı sebepler.
• İşin niteliğinden doğan nedenle işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlike oluşması.
• İşverenin veya başka bir işçinin bulaşıcı ya da işle bağdaşmayan hastalığı.

Bu durumlarda işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir.

İşe İade Davası

İşe iade davası, haksız yere işten çıkarılan işçinin, yasal şartlar mevcutsa işine geri dönebilmek için açtığı davadır. İş güvencesi kapsamındaki işçiler (en az 30 işçi çalıştıran işyerinde, 6 aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan) geçerli fesih nedenine dayanmayan fesihlerde işe iade talebinde bulunabilir.

İşverenin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı

Şartlar (İş Kanunu md.25)

• İşçinin kastı, düzensiz yaşamı veya içkiye düşkünlüğü nedeniyle hastalık/engelli hal (ardı ardına 3 iş günü veya ayda 5 iş günü devamsızlık). Hastalık hallerinde bildirim süresini 6 hafta aşan devamsızlık.
• Sağlık kurulu raporuyla çalışmasında sakınca olduğunun tespiti.
• İşçinin sözleşme yapılırken işvereni vasıfları hakkında yanıltması.
• İşçinin işverenin veya ailesinin şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemesi, asılsız ihbar ve isnat.
• İşçinin başka bir işçiye cinsel tacizde bulunması.
• İşçinin işverene, ailesine veya diğer işçilere sataşması, işyerine sarhoş/uyuşturucu madde ile gelme, kullanma.
• Güveni kötüye kullanma, hırsızlık, meslek sırrını ifşa.
• İşyerinde 7 günden fazla hapis cezası (ertelenmemiş) almayı gerektiren suç işleme.
• İzinsiz veya haklı sebep olmaksızın ardı ardına 2 işgünü, bir ay içinde 2 tatil sonrası işgünü veya bir ayda 3 işgünü devamsızlık.
• Hatırlatıldığı halde görevleri yapmamakta ısrar.
• Kendi isteği veya savsamasıyla iş güvenliğini tehlikeye düşürme, 30 günlük ücretle ödenemeyecek hasar.
• İşçiyi işyerinde bir haftadan fazla çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı sebep.
• Gözaltı/tutukluluk halinde devamsızlığın bildirim süresini aşması.

Yukarıdaki haller dışında işçinin işten çıkarılması halinde işe iade davası gündeme gelebilir.

Hizmet Tespit Davası

Hizmet tespit davası, sigorta primleri hiç bildirilmeyen veya eksik bildirilen işçilerin, emeklilik süresi ve alacağında hak tesisi sağlamak için açtığı dava türüdür. İşçinin çalıştığını ve süresini resmi belgelerle (tanık, işyeri kayıtları vb.) ispatlaması gerekir.

İş Kazası ve Tazminat Davaları

İş kazası, işçinin çalıştığı sırada veya kanun gereği çalıştığı kabul edilen durumlarda meydana gelen, işçiyi bedenen veya ruhen engelli hale getiren olaylardır. İş kazası nedeniyle maddi tazminat ve manevi tazminat davaları açılabilir. Ayrıca işverenin kusuru oranında rücu edilebilir tazminatlar söz konusudur.

İletişim ve Bilgi

İşçi ve işveren hakları, sendika üyeliği, grev ve lokavt, arabuluculuk süreçleri, iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshi, eşit davranma borcu ve daha fazlası hakkında detaylı bilgi almak için iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki sorunlarınızda mutlaka bir avukata danışınız.